Người cao tuổi là người ở giai đoạn già hóa gắn liền với việc suy giảm các chức năng của cơ thể. Tuổi cao kèm theo cơ chế thoái hóa tự nhiên và nhiều chức năng cơ quan suy giảm, trong đó có khả năng đề kháng, dẫn đến sự suy giảm dần dần năng lực thể chất và tinh thần, nguy cơ mắc bệnh ngày càng tăng. Bệnh ở người cao tuổi thường mạn tính, kéo dài hay tái phát và khó điều trị.
Tỷ lệ người cao tuổi tại Việt Nam ước tính vào những năm gần đây đạt trên 10%.
1. Bệnh về xương khớp
Ở người cao tuổi luôn xảy ra quá trình lão hóa, khi đó, các chức năng cũng như cấu tạo khớp đều có sự thay đổi. Xương, khớp kém linh động hơn , gân, dây chằng cũng bị đóng vôi, kém co giãn, kém bền bỉ, tế bào khớp bị thoái hóa, sụn khớp bị mỏng dần. Sụn hóa xơ, không bảo vệ được các đầu xương cọ xát vào nhau gây đau. Xương dễ bị rạn nứt với nhiều tinh thể làm khớp đau.
* Phòng bệnh
- – Ăn bổ sung các thực phẩm giàu acid béo omega-3 (có trong các loại cá như cá hồi, cá mòi, cá thu… và các loại hạt đậu, lạc, vừng), các loại hoa quả giàu vitamin D để ngăn chặn sự mất sụn. Ngoài ra, cần bổ sung canxi, vitamin D, B, E hỗ trợ xương khớp không bị suy thoái.
- – Tập luyện thể dục thể thao nhẹ, tập dưỡng sinh, đi bộ…
2. Bệnh về tim mạch
Bệnh về tim mạch thường gặp và gây nguy hiểm tới tính mạng người cao tuổi. Một số căn bệnh phổ biến – Huyết áp cao; Nhồi máu cơ tim; Đột quỵ; Xơ vữa động mạch vành; Tai biến mạch máu não…
* Phòng bệnh
- – Người cao tuổi nên ăn nhiều các loại rau, mè, đậu phộng, đậu nành, uống thêm sữa để phòng chống bệnh loãng xương. Người cao tuổi nên ăn ít cơm, ít tinh bột, ăn nhiều cá thay thịt. Nên chia nhỏ các bữa ăn thành nhiều bữa và lựa chọn những thực phẩm dễ tiêu.
- – Luyện tập thể dục: Tốt nhất là nên đi bộ mỗi ngày. Việc tập thể dục đều đặn và vận động sẽ giúp hệ tim mạch hoạt động tốt, ổn định huyết áp, cải thiện chức năng hô hấp, giảm lượng mỡ thừa.
- – Khám sức khỏe định kỳ: Người cao tuổi nên khám sức khỏe theo định kỳ để theo dõi tình trạng sức khỏe liên tục, thường xuyên, phát hiện kịp thời.
- – Rượu bia và thuốc lá là những thứ người già cần phải kiêng các loại này làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch.
- – Khám bác sĩ khi phát hiện triệu chứng bất thường:
- + Thấy mệt mỏi khi vận động, khó thở khi gắng sức, đau ở sườn bên phải, xưng phù mu bàn chân.
- + Loạn nhịp tim: tim đập không đều,..
- + Đau thắt ngực: Người bệnh sẽ có cảm giác như bị bóp nghẹt giữa ngực khi xúc động hoặc gắng sức, có thể bị tê tay trái kèm theo khó thở, vã mồ hôi (Đây thường là biểu hiện của thiếu máu hay nhồi máu cơ tim).
3. Bệnh về đường tiêu hóa
Chức năng hệ tiêu hóa bị suy giảm đáng kể gây ra tình trạng sôi bụng, đầy hơi, đi ngoài ra phân lỏng hoặc táo bón …..
* Phòng bệnh
- + Sử dụng dầu thực vật thay cho mỡ động vật trong nấu ăn.
- + Không ăn nhiều các loại thịt đỏ khó tiêu như thịt cừu, thịt trâu, thịt bò…
- + Bổ sung thêm chất đạm bằng cách ăn tôm, cá, thịt lợn và các loại dầu thực vật như dầu oliu, dầu đậu nành.
- + Ăn thực phẩm lành mạnh, đảm bảo vệ sinh, ăn chín uống sôi chứ không được ăn gỏi sống và thức ăn tái vì chúng dễ gây đầy hơi và chướng bụng.
- + Không ăn quá nhiều đồ ăn trong một bữa, nếu thấy đói có thể ăn nhiều bữa trong ngày để cung cấp năng năng lượng cho cơ thể.
- + Tập trung vào việc ăn, không được vừa ăn vừa xem tivi, hoặc vừa ăn vừa nói chuyện để tránh bị nghẹn, bị sặc khi ăn.
- + Duy trì thói quen vận động, tập thể dục mỗi ngày, lựa chọn hình thức tập phù hợp với thể chất để giúp cải thiện chức năng hệ tiêu hóa, giúp người già có cảm giác thèm ăn.
4. Bệnh viêm đường hô hấp
Lúc thời tiết chuyển mùa người cao tuổi rất hay mắc phải một số bệnh liên quan đến đường hô hấp như viêm họng, viêm phế quản mạn tính, giãn phế quản,..
* Nguyên nhân: Do nghiện hút thuốc lá, thuốc lào, môi trường ô nhiễm và một số bệnh mạn tính: Huyết áp, đái tháo đường, bệnh về rối loạn nội tiết cũng là những lý do làm tăng nguy cơ viêm đường hô hấp vào mùa lạnh ở người cao tuổi.
* Phòng bệnh
Để phòng tránh các loại bệnh về đường hô hấp, người cao tuổi cần chú ý mặc đủ ấm, tránh gió lùa. Khi nhiệt độ thay đổi đột ngột người cao tuổi nên hạn chế ra khỏi nhà lúc sáng sớm. Khi cần thiết phải ra khỏi nhà cần mặc ấm, cổ cần có khăn và đầu cần có mũ, tốt nhất là dùng loại mũ bịt cả hai tai.
5. Rối loạn giấc ngủ
Người cao tuổi, tình trạng mất ngủ sẽ diễn ra thường xuyên, xuất phát từ việc cơ thể lão hóa, đi tiểu đêm, hay tỉnh giấc. Các thành viên trong gia đình và người cao tuổi cần lưu ý các giải pháp giúp dễ ngủ hơn:
* Phòng bệnh
- – Ngủ trong không gian yên tĩnh, ít ánh sáng
- – Đang nằm, nếu muốn ngồi dậy không nên nhấc đầu một cách đột ngột mà phải xoay đầu, nghiêng người lại, chống tay dậy từ từ.
6. Bệnh hệ thần kinh trung ương
Có nhiều thay đổi ở hệ thần kinh trung ương như giảm trọng lượng của não, tỷ trọng của chất trắng và chất xám thay đổi, lượng neuron giảm. Do đó, người cao tuổi thường chậm chạp, kém minh mẫn, suy giảm trí nhớ. Một số bệnh lý thường gặp đó là sa sút trí tuệ, parkinson, alzheimer,…
* Phòng bệnh
Để duy trì trí tuệ minh mẫn, người già được khuyến khích tham gia các hoạt động nhận thức ví dụ như chơi các trò chơi, đọc sách báo dễ hiểu.
7. Bệnh hệ tiết niệu
Thận có nhiệm chức năng cô đặc nước tiểu và loại trừ các chất chuyển hóa. Ở người cao tuổi, trương lực cơ bàn quang yếu, nhỏ hơn, người già thường mắc chứng són tiểu, tiểu dắt,… đặc biệt là vào ban đêm.
* Cách phòng bệnh
Buổi tối trước khi đi ngủ không nên uống nhiều nước gây hiện tượng đi tiểu đêm.
Tóm lại:
– Người cao tuổi các hệ cơ quan đã trải qua những thay đổi nhất định và những biến đổi này thường dẫn tới nguy cơ tiến triển thành bệnh lý. Do đó, người cao tuổi cần được thăm khám định kỳ nhằm phát hiện kịp thời những thay đổi sinh lý để được can thiệp kịp thời, tránh dẫn tới hậu quả nghiêm trọng. Muốn có sức khỏe dẻo dai khi lớn tuổi thì phải có sự luyện tập từ khi còn trẻ. Ngoài việc tự tạo cho mình lối sống, tinh thần lạc quan, thì người cao tuổi cần có chế độ chăm sóc thể lực, tri tuệ cho bản thân và kiểm tra sức khỏe định kỳ.
